عبد الحسين خان ملك المؤرخين ( لسان السلطنه )

1060

مرآت الوقايع مظفرى ( فارسى )

[ طهران ] در شانزدهم رمضان ، شاه به فرح‌آباد براى گردش رفت و در خود طهران ، وزير دربار را در كالسكه پهلوى خود نشانيد . سعد الدوله وزير سابق تجارت كه مغضوب دولت بود و [ در ] رفتن تجار به حضرت عبد العظيم ( ع ) او را سبب و محرك مىدانستند و دولت او را مجبورا به يزد فرستاد و او در آن‌جا براى بىتقصيرى خود در تحت [ حمايت ] قونسولگرى انگليس رفت ، تا اين‌كه مجلس شوراى ملى منعقد شد . سعد الدوله را صدراعظم به طهران خواست . تجار به او اعتقاد كامل دارند . پيشباز او رفته در شانزدهم رمضان وارد طهران شد و از طرف معارف و اشراف طهران وكيل است . ليكن شاه به او بىميل است . طهران در عشر دوم رمضان ، شاه اغلب براى گردش به بيرون شهر سوار به اتومبيل مىشود و وزير دربار را در توى اتومبيل پهلوى خود مىنشاند . مردم از حركت شاه بد مىگويند و قلوب دوباره از او رنجيده‌اند . شاه مىخواست چند شب به منزل وزير دربار برود و به منبرى كه در آن‌جاست براى شفا ملتجى شود . اين خبر در ذهن‌ها پر شد . صدراعظم خيال شاه را مانع آمد . اين اوقات شب‌ها ، مجلس شورا در طهران منعقد است . و شبنامه‌هاى زياد بر ضدّ هم منتشر مىشود . براى پيشكارى آذربايجان ميانهء چند نفر گفتگوست : نظام الملك ، سپهدار ، امير نظام ، وزير مخصوص . هيچ كدام زير بار نمىروند . شاه اگر قدرى مزاجش بهتر بشود براى سال نو خيال فرنگ را دارد كه در آن‌جا معالجه بكند . در ماه رمضان ، در مساجد واعظين خيلى از وضع دولت و حركات سابق عين الدوله بد مىگويند . مخصوصا آسيد جمال واعظ در مسجد شيخ عبد الحسين و حاجى شيخ الرئيس در مدرسهء سپهسالار . گوشت در عشر دوم ، 18 رمضان صد دينار بىجهت بالا رفت يعنى بيست و دو شاهى شد . مجلس شورا و دولت مانع شدند و به يك قران قرار گرفت . از قرار معلوم ، براى اين كار ، وزير مخصوص حاكم طهران را مجلس شوراى ملى احضار كرد .